Asystent międzykulturowy formą wyrównywania szans uczniów ukraińskich włączonych do polskiego systemu oświaty

1. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 września 2024r. zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania w § 1 pkt 16 wprowadza nowy zawód o symbolu cyfrowym 531205 Asystent międzykulturowy.
2. W kolejnym akcie prawnym tj. Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych w części dotyczącej jednostek działających w zakresie oświaty, w grupie stanowisk pomocniczych i obsługi dodano asystenta międzykulturowego z wymaganiem wykształcenia średniego.
3. Nowelizacja ustawy Prawo Oświatowe, wprowadziła art. 165 ust. 8a ustawy Prawo oświatowe: ,,W szkole może być zatrudniony asystent międzykulturowy. Asystent międzykulturowy udziela osobom, o których mowa w ust. 7, pomocy w kontaktach ze środowiskiem szkolnym, a także współdziała z ich rodzicami oraz ze szkołą".
4. Podstawą prawną zatrudnienia asystenta międzykulturowego będzie art. 7 ustawy Prawo oświatowe: ,,status prawny pracowników niebędących nauczycielami, zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego (z pewnymi wyjątkami) określają przepisy o pracownikach samorządowych.
5. Ponieważ asystent międzykulturowy zaliczany jest do pracowników samorządowych,  posiada tym samym status pracownika niepedagogicznego (nie stosuje się do niego przepisów ustawy Karta Nauczyciela). Podstawą zatrudnienia jest wyłącznie umowa o pracę.   
6. W odpowiedzi na interpelację poselską nr 3373 Minister Edukacji Narodowej wskazała, że asystent międzykulturowy, w odróżnieniu od asystenta nauczyciela dziecka cudzoziemca, przede wszystkim diagnozuje etapy szoku kulturowego i bariery adaptacji i integracji oraz podejmuje działania zapobiegawcze i naprawcze. Współpracuje z rodziną i kadrą szkoły w zakresie profilaktyki i przeciwdziałania przemocy, wykluczenia i dyskryminacji. Ponadto będzie rozpoznawał językowe i kulturowe trudności w procesie adaptacji oraz  wspierał spójne funkcjonowanie wielokulturowej społeczności szkolnej.
7. W przypadku zatrudnienia asystenta niebędącego obywatelem polskim, wymagana będzie znajomość języka polskiego w stopniu komunikatywnym. W praktyce kandydat (w tym również obywatel polski) powinien znać język i kulturę kraju pochodzenia ucznia. Oczywiście kandydat na asystenta międzykulturowego będzie podlegał weryfikacji niekaralności zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i o ochronie małoletnich.

Stan prawny na dzień 18 listopada 2024 r.