DZISIĘCIOTYSIĘCZNIK, czyli motorowiec typu B-54

DZISIĘCIOTYSIĘCZNIK, czyli motorowiec typu B-54

Była to popularna nazwa statku o nośności 10 tys. TDW, budowanego przez polski przemysł okrętowy. Statek przeznaczony był do przewozu ładunków drobnicowych. Poza drobnicą mógł przewozić ok. 800 t ładunków płynnych w postaci olejów oraz ładunki masowe, jak zboże czy ruda. Zasięg pływania bez uzupełniania zapasów wynosił 20 tys. mil morskich (ca. 37.000 km; 1 Mm = 1852 m).

Wielkość statku wynikała z ustalonej nośności i zasięgu przy czym ograniczało ją zanurzenie, dopuszczalne ze względu na głębokość wody w portach polskich i chińskich, wynoszące 8,5 m. W ten sposób zostały określone główne wymiary i dane techniczne statku. W kadłubie mieściło się 5 ładowni oraz siłownia, przed którą znajdowały się zbiorniki ładunkowe. Statek miał 2 pokłady ciągłe, z których niższy tworzył międzypokład ładowni, umożliwiający dogodny rozkład ładunków drobnicowych. Ładownie nr 2, 3 i 4 miały specjalnie długie luki, umożliwiające załadunek i przewóz dużych sztuk ładunków - jak szyny kolejowe, maszyny, autobusy itp. Wszystkie ładownie obsługiwane były bomami o nośności 5 t. Do operowania ciężkimi sztukami ładunków zainstalowano bom o nośności 50 ton (nad ładownią nr 2) oraz bom 25-tonowy (nad ładownią nr 4).

Napęd statku zapewniał silnik spalinowy firmy Fiat o mocy 8000 KM przy 125 obr/min., obracający 1 śrubę. Ponadto statek wyposażony był we wszelkie nowoczesne urządzenia i nie ustępował pod tym względem innym statkom tej kategorii budowanym w tamtych czasach na świecie. Pomieszczenia mieszkalne załogi i pasażerów znajdowały się w sporej nadbudówce, umieszczonej na śródokręciu. Załoga liczyła 56 osób i zakwaterowana była w kabinach 1-, 2- i 3-osobowych (dla praktykantów). 12 pasażerów, których statek mógł  zabierać, miało do dyspozycji 5 kabin dwuosobowych (w tym jedną luksusową) oraz 2 pojedyncze.

W budowę 35 jednostek typu B-54 zaangażowano wszystkie nasze duże stocznie produkcyjne: gdańską, szczecińską, a nawet gdyńską (ta ostatnia wykończyła trzy statki, przeznaczone na Kubę). 20 statków trafiło pod banderę polską, piętnaście dalszych - na eksport, m. in. do ZSRS, na Kubę oraz do... Szwajcarii.

Patronami polskich motorowców zostało szesnaście osób i cztery stołeczne miasta krajów dalekiego Wschodu (Djakarta, Hanoi, Pekin i Phenian). Wśród osób znalazły się trzy kobiety - Maria Konopnicka, Emilia Plater i Hanka Szapiro-Sawicka - oraz trzynastu mężczyzn, od Joachima Lelewela po Janka Krasickiego.

Pod polską banderą handlową NAJPIĘKNIEJSZE w historii żeglugi drobnicowce przesłużyły trzy dekady (1956-86), zdobywając dla PMH morza i oceany świata. W 1957 roku 'Nowotko' zawinął (jako pierwszy polski frachtowiec - w 22 lata po 'Darze Pomorza') do portów Japonii.

W roku 1961 'Konopnicka' padła w Gdańsku pastwą groźnego pożaru, w którym zginęły 22 osoby. Do eksploatacji weszła największa nośnością, po niemal całkowitej odbudowie, jako tzw. ochronnopokładowiec zamknięty i BEZ miejsc pasażerskich; w 1980 roku - już pod banderą ChRL - spłonęła doszczętnie w stoczni remontowej.

W 1964 roku załoga małego (!) 'Pekinu' wygrała wielką 'bitwę' z ogniem i... tajfunem (!) w Hongkongu; w 1973 roku ten sam statek odbył wielki rejs dookoła świata.

Podczas swej służby statki i ich załogi musiały stawić czoła m. in. wojnie ('Bolesław Bierut' i 'Djakarta' legły bezwładnie na Wielkim Jeziorze Gorzkim w latach 1967-75) i... pożarom, z których najtragiczniejszy pochłonął w kwietniu 1979 roku dwie ofiary śmiertelne z załogi 'Reymonta' (trzecią ofiarą stał się ostatni kapitan tego statku, który odebrał sobie życie po usłyszeniu orzeczenia Izby Morskiej w sprawie).

Obecnie na świecie istnieje prawdopodobnie już tylko JEDEN motorowiec typu B-54, pełniąc rolę stacjonarnej jednostki szkolnej w jednym z portów Morza Czarnego.

Dane techniczne: długość całkowita - 153,90 m; długość między pionami - 141,60 m; szerokość na wręgach - 19,40 m; wysokość do pokładu gł. - 9,50 m; wysokość do pokł. ochronnego - 12,55 m; zanurzenie - 8,34 m; nośność*) - 10.000 t; moc silnika głównego - 8000 KM przy 125 obr/min.; prędkość eksploatacyjna - 16 węzłów (29,6 km/h).

* - nośność średnia ca. 10.900 t

Wojciech Wachniewski